ئاڭلاشلارغا قارىغاندا، 20-ئەسىرنىڭ 80-يىللىرىدا، ياپونيە بېيخەيداۋدىكى دىئابىت كېسەللىكى يۈز بىرىش نىسبىتى %50كە يەتكەن؛ لېكىن، بېيخەيداۋدىكى شىجاۋ كەنتىدە، دىئابىت كېسەللىكى بىمارلىرى ئىنتايىن ئاز كۆرۈلگەن. بۇ ئەھۋالغا قارىتا، تىببىي مۇتەخەسسىسلەر چوڭقۇر كۆزىتىش ئېلىپ بېرىش ئارقىلىق، بۇ ئەھۋالنى شىجاۋ كەنتىدىكى كىشىلەرنىڭ كاۋا يىيىشكە ئادەتلەنگەنلىكى بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئىكەنلىكىنى بايقىغان.. كىيىنچە يەنە كىلىنكىدا تەجرىبە قىلىش ئارقىلىق، كاۋىنىڭ بەلگىلىك دەرىجىدە دىئابىت كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش رولى بارلىقىنى بايقىغان.
   لېكىن، يۇقىرىدا ئېيتىلغان كاۋا، "لۇرىن كاۋىسى"نى كۆرسىتىدىغان بولۇپ، بۇ خىل كاۋا پەقەت شۇ جايدىلا بار؛ چۈنكى ئۇ يەردنىڭ تۇپرىقى ئىشقارلىققا مايىل بولغاچقا، يېتىشتۈرگەن كاۋىنىڭ تاتلىقلىق دەرىجىسى يۇقىرى ئەمەس، كىراخمال مىقدارى تۆۋەن. ئەمما دۆلىتىمىزدە يىتىشتۈرۈلگەن كاۋىلار تاتلىققا مايىل بولۇپ، يېتىشتۈرگەن جاي ئوخشاش بولمىسا، تاتلىقلىق دەرىجىسىمۇ %15-%3 ئەتراپىدا ئوخشاش بولمايدۇ. شۇڭا، "كاۋا يىسە قاننىڭ قەنت مىقدارىنى تۆۋەنلىتىدۇ" دېگەن بۇ خىل قاراش، دۆلىتىمىز خەلقىگە ماس كەلمەيدۇ.

   كاۋا تەركىبىدىكى ئەڭ گەۋدىلىك بولغان ئۇزۇقلۇق، كاروتىن بىلەن ۋىيتامىن A. كاۋا ئېتى ئادەتتە قىزغۇچ سېرىق رەڭدە كېلىدۇ، بۇ خىل رەڭ كاۋا تەركىبىدىكى كارتىندىن كەلگەن. ھەر 100گىرام كاۋا تەركىبىدە، تەخمىنەن 3000مىكروگىرام ئەتراپىدا β-كاروتىن، 370مىكروگىرام ۋىيتامىنAبار بولۇپ، يېمەكلىككە نىسبەتەن ئېيتقاندا، بۇ خېلىلا مول مىقدار ھېسابلىنىدۇ.
   كاروتىن بىلەن ۋىيتامىنAنىڭ، ئادەم بەدىنىدە كۆپ تۈرلۈك مۇھىم ئىقتىدارلىرى بار. ئەگەر ۋىيتامىنA كەم بولسا، بىرىنچى بولۇپ كۆرىلىدىغان ئالامەت، كەچلىكى بىر نەرسىلەرنى ئېنىق كۆرگىلى بولمايدۇ. ئەگەر بەدەندە كاروتىن مىقدارى بەك كۆپ بۇلۇپ كەتسە، بەدەن سارغىيىپ قالىدۇ. لېكىن، بەك ئەنسىرەپ كەتمىسىڭىزمۇ بولىدۇ؛ بىز پەقەت كاروتىن قوبۇل قىلىشنى توختاتساقلا، بىر مەزگىل ئۆتكەندىن كېيىن ئۆزلىكىدىن ئەسلىگە كېلىدۇ.

   دۆلىتىمىزدە، نۇرغۇنلىغان سودىگەرلەر پايدا-مەنپەئەت قوغلىشىش ئۈچۈن، بىز ئالدىدا سۆزلەپ ئۆتكەن "ياپونيە رىۋايىتى"نى دەستەك قىلىپ، "كاۋا قاننىڭ قەنت مىقدارىنى تۆۋەنلىتىش مەھسۇلاتلىرى" قاتارلىق ساغلاملىق مەھسۇلاتلىرىنى ئىشلەپچىقىرىپ بازارغا سالدى.
   بىراق، دۆلىتىمىزدىكى كاۋىلارنىڭ قەنت تەركىبى، ياڭيۇدىنمۇ ئېشىپ كېتىدۇ. كاۋىنىڭ شېكەر ھاسىل قىلىش كۆرسەتكۈچى 75، ياڭيۇنىڭ بولسا ئاران 62 چىقىدۇ؛ شۇڭا، كاۋا ئادەتتە شېكەر ھاسىل قىلىش كۆرسەتكۈچى يۇقىرى يېمەكلىك ھېسابلىنىدىغان بولۇپ، بەدەنگە سۈمۈرۈلۈش نىسبىتى يۇقىرى بولىدۇ ھەمدە گىلوكوزا ناھايىتى تىزلا قانغا ئۆتۈپ، قاننىڭ قەنت مىقدارىنى ئۆرلىتىۋىتىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. ئەگەر كاۋىنى كۆپ ئىستىمال قىلساق، ئاساسلىق يېمەكلىكنى ئازلاتمىغان ئەھۋال ئاستىدا، قاننىڭ قەنت مىقدارى بارغانسېرى ئۆرلەپ كېتىدۇ.

   بۇندىن باشقا، كاۋا تەركىبىدە گەرچە ئىنسۇلىنسىمان فاكتورلار بار بولسىمۇ، ئەمما پىشۇرۇش ۋە ھەزىم قىلىش جەريانىدا، پارچىلىنىپ بۇزغۇنچىلىققا ئۇچراپ كېتىدۇ. شۇڭلاشقا، كاۋا تەركىبىدە ئىنسۇلىنسىمان فاكتورلار بار دەپ، كاۋىنىڭ قاننىڭ قەنت مىقدارىنى تۆۋەنلىتىشىگە ئىشىنىپ كېتىشكىمۇ بولمايدۇ.
   لېكىن، كاۋا تەركىبىدە كاۋا پولىساخارىدى، يېمەكلىك تالا ماددىسى، ۋىيتامىنلار، كالىي قاتارلىق مىنرالنى ئىلمىنتلار مول بولۇپ، بىر قىسىم ئاساسلىق تائامنىڭ(گۈرۈچ، ئۇن تائاملىرى) ئورنىغا ئالماشتۇرغان ۋە مۇۋاپىق مىقداردا ئىستىمال قىلغان ئەھۋال ئاستىدا، دىئابىت كېسەللىكى بىمارلىرىنىڭ بىر خىل يېمەكلىكى قاتارىدا ئىستىمال قىلىشقا بولىدۇ.